Skąd potrzeba na agencje ratingowe?

Rynki kapitałowe są obecnie przeogromne. Inwestor chcący ulokować swój kapitał w papiery dłużne państw/przedsiębiorstw powinien skrupulatnie przeanalizować kondycję finansową danego podmiotu, zanim zdecyduje się zainwestować swoje pieniądze. Problem w tym, że przy obecnej liczbie podmiotów, w które mógłby zainwestować, a które powinien wcześniej szczegółowo przebadać, nie starczyłoby mu to życia. Właśnie ta potrzeba rynków finansowych (czyli wszystkich inwestorów) do uzyskiwania porównywalnej oceny ryzyka kredytowego dała początek agencjom ratingowym.

Czym jest agencja ratingowa i jak działa?

Agencja ratingowa to firma zajmujące się oceną wiarygodności kredytowej podmiotów pożyczających pieniądze (firmy oraz państwa). Dokonuje jej na podstawie danych uzyskiwanych od klienta – czyli podmiotu, który sam zgłosił się wcześniej do tej instytucji z prośbą o przyznanie ratingu. Klientem jest więc przykładowo firma, która chce wyemitować obligacje i liczy na to, że wysoka ocena zachęci inwestorów do ulokowania pieniędzy właśnie w tę spółkę. W wyniku oceny obligacjom przyznawany jest rating – czyli miara ryzyka związana z inwestycją w oceniane papiery dłużne. Metody wyliczenia danego ratingu nie są znane inwestorom – agencje wykorzystują skomplikowane modele finansowe do oceny ryzyka kredytowego. Oceny zazwyczaj są przyznawane w skali alfabetycznej (np. AAA oznaczającej stabilną sytuację badanego podmiotu - czyli niskie prawdopodobieństwo bankructwa/ niewywiązania się z finansowych zobowiązań). Im niższy rating, tym (w założeniu) mniej stabilna kondycja finansowa badanego podmiotu– czyli wyższe prawdopodobieństwo straty pieniędzy przez inwestora.

Wszystkie trzy główne agencje mają inne skale inwestycyjne.

Przykładowo Standar&Poors ma następującą:

Oceny inwestycyjne – pozytywne (podmioty, których – według oceny agencji – ryzyko jest na poziomie akceptowalnym):

• AAA
• AA
• A
• BBB

Oceny inwestycyjne – negatywne (podmioty, których – według oceny agencji – ryzyko jest na poziomie nieakceptowalnym):

• BB
• B
• CCC
• CC
• C

… ale dlaczego wszyscy przejmują się tym, że akurat ta firma coś wyliczy?

Inwestorzy są bardzo wyczuleni na wystawiane przez agencje ratingi. Ich obniżenie (lub podniesienie) powoduje często skokowy odpływ inwestycji od danego podmiotu lub ich przypływ. Wiele rządów w Europie prawnie zakazuje funduszom inwestycyjnym typu OFE inwestować w podmioty, których ratingi są na poziomie śmieciowym (poniżej BBB). Obniżenie ratingu do poziomu śmieciowego powoduje nagły odpływ kapitału od podmiotu – może to w konsekwencji doprowadzić do utraty finansowej płynności, gdyż podmiot nie może wówczas rolować swojego zadłużenia poprzez dalszą emisję obligacji.

Autor: Kamil Pruchnik (Współpracownik Forum Obywatelskiego Rozwoju)